Historia ewolucyjna dwóch gatunków norników w późnym plejstocenie i holocenie. Rekonstrukcja reakcji populacji na zmiany klimatu z wykorzystaniem antycznego DNA i datowań radiowęglowych

DrukujDrukujPDFPDF
Kierownik: 
Mateusz Baca, dr
Realizowany od roku: 
2016
Realizowany do roku: 
2019
Realizowany w ramach programu: 
SONATA, NCN

Coraz więcej danych wskazuje, że obserwowane obecnie zmiany klimatu mają istotny wpływ na populacje roślin i zwierząt. Jednym ze sposobów w jaki możemy poznawać te procesy jest odtwarzanie odpowiedzi populacji poszczególnych gatunków na zmiany klimatu, które miały miejsce w odległej przeszłości szczególnie w okresie późnego plejstocenu, który charakteryzował się licznymi zmianami klimatu, często dużo większymi niż te obserwowane dzisiaj. Jedną z uznanych metod odtwarzania historii ewolucyjnej gatunków jest wykorzystanie analiz sekwencji DNA pozyskanych ze szczątków paleontologicznych (antyczny DNA), w połączeniu z bezpośrednim datowaniem radiowęglowym. Celem niniejszego projektu jest rekonstrukcja historii ewolucyjnej dwóch gatunków norników, zwyczajnego (Microtus arvalis) i burego (Microtus agrestis), w okresie późnego plejstocenu i holocenu oraz jej korelacja ze zmianami klimatu, które miały miejsce w tych okresach. Taka analiza pozwoli stwierdzić w jaki sposób zmiany te wpływały na populacje obu gatunków, charakteryzujących się odmiennymi preferencjami środowiskowymi. Podjęta zostanie również próba wyjaśnienia czy któryś z omawianych gatunków przetrwał maksimum ostatniego zlodowacenia na wysokich szerokościach geograficznych, w tak zwanych utajonych północnych refugiach.

W ramach badań genetycznych fauny kopalnej prowadzimy też prace nad filogeografią suhaków stepowych (Saiga tatarica). Obecnie gatunek ten występuję jedynie w środkowej Azji, jednak w późnym plejstocenie migrował na zachód docierając nawet do Francji. Nieliczne, ciągle, dane kopalne sugerują, że migracje te były krótkotrwałe i miały różny zasięg. Realizowany projekt podejmuję próbę zrekonstruowania czasu i zasięgu tych migracji oraz wyjaśnienia zależności pomiędzy nimi a klimatem.